Útgivið tann: 16.04.2019
Páskaorð
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Fleiri av døgunum í vikuni fyri páskir hava serstakt navn við serstøkum týdningi. Á ein­um kirkjufundi í Nikea í árinum 325 varð ásett, at páskadagur skuldi vera fyrsta sunnu­dag eftir fyrsta fullmána eftir várjavndøgur ella fyrsta sunnudag eftir vár…
Les meira »
Útgivið tann: 11.11.2018
Klippingssól
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Dagurin 11. november í ár, mortansmessudagur, er klippingssól. Seinni liður í hesum orði, sól, er stytting av orðinum náttsól, sum merkir 'máni'. Fyrri liður, klipping, merkir í fyrsta lagi 'tað at klippa', í øðrum lagi 'seinna fjallgonga um heystið'…
Les meira »
Útgivið tann: 28.09.2018
Orðið dilkur
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Mikkjalsmessa, 29. september, er til minnis um høvuðseingilin Mikael. Hesin dagur hevur eisini verið nevndur dilkadagur. Svabo sigur, at mikkjalsmessudilkur er ein góð máltíð, helst blóðmørur og kókað lambskjøt, sum siður mangastaðni var at geva húsk…
Les meira »
Útgivið tann: 11.09.2018
Orðið veðrur
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Vaksin seyður av kallkyni (mótsett ær) eitur sum kunnugt veðrur á føroyskum. Umframt henda orðformin hava vit í føroyskum eisini tveir aðrar: veðri og veður. Elstur av hesum trimum er veður (av fornnorrønum veðr), sum nú man vera mest sum burturdeyðu…
Les meira »
Útgivið tann: 27.03.2018
Máltøkni
Skrivað hevur: Marius Staksberg
  Máltøkni er samanrenning millum málfrøði og teldufrøði. Í stuttum snýr tað seg um at fáa teldur til at kenna aftur, viðgera og eftirlíkna menniskjamál á skrift og í talu. Fremsta uppgávan hjá máltøkni er at lætta um samskiftið hjá menniskjum, og vi…
Les meira »
Útgivið tann: 27.03.2018
TÝÐINGARRÁÐ
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Ognarfornøvn Á donskum og enskum, sum munnu vera vanligastu mál at týða úr, verða ognarfornøvn nýtt øðrvísi enn á føroyskum. Týðingar verða nógv natúrligari, tá ið týðarin er varur við hetta. Á føroyskum seta vit ofta navnorðið bundið heldur enn at h…
Les meira »
Útgivið tann: 12.03.2018
Alneyðugt at seta ferð á gransking í málmenning
Skrivað hevur: Marius Staksberg
- Vilja vit menna og varðveita føroyska málið er alneyðugt, at vit tryggja, at málið er samfelagsbært, sigur Sólvá Jónsdóttir, forkvinna í málráðnum
28. februar 2018 Málið er grundarlagið undir samskifti og mentan, tí hevur tað alstóran týdning, at…
Les meira »
Útgivið tann: 15.12.2017
Fyrrv. formaður í Føroysku málnevndini fingið heiðursrit á 60 ára degnum
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Hósdagin 14. des. var hátíðarløta á Føroyamálsdeildini í sambandi við, at Jógvan í Lon Jacobsen, professari, dr.philos., fylti 60 ár. Í tí sambandi hava starvsfelagarnir heiðrað hann við heiðursritinum Bók Jógvan. Í 1997 varð Jógvan í Lon Jacobsen va…
Les meira »
Útgivið tann: 14.12.2017
Nøkur jólaorð
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Jólini eru okkara størsta hátíð. Tað speglast eisini aftur í máli okkara, m.a. við teirri ør­grynni av samansettum orðum, har ið jól er fyrri liður. Í orðasavninum á Før­oya­máls­deild­ini eru tey tætt upp ímóti tvey hundrað í tali, men fleiri teirra…
Les meira »
Útgivið tann: 28.03.2017
Móðurmálsvirðislønin 2017 latin Suna Merkistein
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Á móðurmálshaldinum í Løkshøll í Runavík leygardagin 25. mars varð móðurmálsvirðislønin fyri 2017 latin útvarps- og sjónvarpsmanninum Suna Merkistein. Tórbjørn Jacobsen, borgarstjóri í Runavíkar kommunu, handaði Suna virðislønina vegna Rigmor Dam, la…
Les meira »
Útgivið tann: 28.03.2017
Vælkomuorð móðurmálsdagin 2017
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Á móðurmálshaldinum í Løkshøll 25. mars helt formaðurin í Málráðnum, Zakaris Svabo Hansen, hesa røðu: Góða landsstýriskvinna, góða samkoma! Siðurin at halda móðurmálsdag hevur nú verið afturvendandi í nøkur ár, og í ár hava vit ta gleði at halda dagi…
Les meira »
Útgivið tann: 07.10.2016
Móðurmálstiltak á Føroya Fólkaháskúla 1. oktober 2016.
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Røða, Martin Næs, deildarstjóri, helt á móðurmálstiltaki á Háskúlanum við heitinum ‘Ung og málið’, leygardagin 1. okt. 2016 Kæru áhoyrarar. Ung og hálvgomul! Í løgtingslógini um málráð frá 2012 stendur einastaðni um uppgávurnar hjá málráðnum: “at mál…
Les meira »
Útgivið tann: 03.10.2016
Móðurmálstiltakið ung og málið
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Rokkur, upplestur, samrøðusalong, framløgur um ung og málið... Ymiskleikin í skránni á Føroya Fólkaháskúla leygardagin 1. oktober gav eina mynd av tí stóra spenni, har ung nýta føroyska málið. Kunnu listarliga frælsið og málburðurin ganga hond í hond…
Les meira »
Útgivið tann: 14.09.2016
Ung og málið
Skrivað hevur: Marius Staksberg
FILMSKAPPING - BESTI FILMUR UM MÁLIÐ

Ert tú ímillum 14 og 20 ár og eigur eina snildfon? So er lagamanni at vera við í kappingini um at vinna besta filmsbrot og vinning á 10.000 krónur.Spæl tær við málinum. Filmsbrotið skal takast upp við snildfon og…
Les meira »
Útgivið tann: 01.06.2016
Mál, kyn og javnstøða
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Málið er ikki bert eitt samskiftisamboð, men gjøgnum málið kunnu vit eisini vísa nøkur virði, kenslur og hugburð til tað, sum tosað verður um. Men kjarnin í kjakinum um málið í javnstøðuhøpi snýr seg um ikki at gera mismun millum kynini ella ikki lat…
Les meira »
Útgivið tann: 13.05.2016
Hvítusunna
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Hin fyrsti, sum boðaði kristni í Noregi, var Ólavur kongur Tryggvason seinast í tíggjundu øld. Hann hevði tikið við kristnari trúgv á víkingaferð í Onglandi. Ymist í orðafari í máli okkara viðvíkjandi kristindómi hevur røtur í fornenskum máli. Eitt t…
Les meira »
Útgivið tann: 11.02.2016
Kongadagur
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Dagurin 11. februar eitur sambært álmanakkanum kongadagur. Ta náttina í 1659 søktu svensk herlið at Keypmannahavn, men atsóknin miseydnaðist. Navnið kongadagur sipar til teir báðar kongarnar, sum stóðu á odda í stríðnum, tann danska Fríðrik III og ta…
Les meira »
Útgivið tann: 25.01.2016
Pálsmessa
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Pálsmessudagur er sum kunnugt 25. januar. Dagurin er til minnis um umvending Paul­usar. Í Ápostlasøguni, 9. kapitli, ørindini 1-19, verður m.a. greitt frá, tá ið Paulus var á veg til Damaskus fyri har at handtaka teir jødar, ið trúðu á Kristus, og fe…
Les meira »
Útgivið tann: 02.11.2015
Orðið hara
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Í dag 2. november er fyrsti harudagur, og tí kundi verið hóskandi at nevnt eitt sindur um orðið hara og okkurt annað, ið hevur samband við tað. Sambært løgtingslóg um haruveiðu er loyvt at skjóta haru frá 2. november til og við 31. desember. Tær fyrs…
Les meira »
Útgivið tann: 22.07.2015
Bakkalóari
Skrivað hevur: Marius Staksberg
Eitt sjáldsamt orð í føroyskum er bakkalóari, sum sambært føroyskari orðabók merkir 'slag, leðring(ur)' og 'kenning'. Í seðlasavninum á Føroyamálsdeildini finnast eisini sniðini bakkaluari og bakkaloari. Hvaðan man hetta heldur løgna orð so stava? Á…
Les meira »